Ingliz tilida gapirishdan qo'rqishni qanday yengish

Ko'p odam ingliz tilida gapira olmasligini bilim yetishmasligi bilan izohlaydi. Aslida esa ko'p hollarda bilim yetarli — qo'rquv uni chiqarmaydi.

Bu his tanishmi?

• Gapirmoqchi bo'lasiz, lekin "xato qilsam-chi" degan o'y to'xtatadi
• Bilgan so'zlaringiz ham esingizdan chiqib ketadi
• Yuragingiz tez uradi, yuzingiz qizaradi
• Keyin uyga borib "aslida shunday deyishim kerak edi" deb o'ylaysiz

Bu — psixologiya, iqtidor emas

Tilshunos Stiven Krashen "affective filter" (hissiy filtr) degan tushunchani kiritgan. Ma'nosi oddiy: qo'rquv, stress va uyalish miyaning til markazini bloklaydi. Bilim bor, lekin filtr uni o'tkazmaydi.

Buni har kim boshidan kechirgan: imtihonda bilgan javobingiz esdan chiqadi, keyin koridorga chiqishingiz bilan darrov esga tushadi. Bilim yo'qolmagan edi — stress uni bloklab turgan edi.

Ingliz tilida gapirganda ham xuddi shu bo'ladi.

Qo'rquv qayerdan keladi

1. Maktab tajribasi. Ko'pchilikda xato qilganda kulishgan yoki o'qituvchi qattiq tuzatgan. Miya bu holatni "xavfli" deb belgilab qo'ygan. O'n yildan keyin ham reaksiya saqlanib qoladi.

2. Perfeksionizm. "To'g'ri gapira olmasam, umuman gapirmaganim yaxshi" degan ichki qoida. Aslida bu — o'sishni to'xtatadigan eng zararli fikr.

3. Baholanish qo'rquvi. Ayniqsa kattalar uchun: "ahmoq ko'rinib qolaman", "mavqeimga to'g'ri kelmaydi". Yosh bola bemalol xato qilaveradi — shuning uchun ham tez o'rganadi.

4. Tarjima yuki. Miya bir vaqtning o'zida gap tuzish, tarjima qilish va grammatikani tekshirish bilan band. Yuk ortiqcha — natijada tiqilib qoladi.

Yechim: bosqichma-bosqich

Qo'rquvni "yo'qotish" mumkin emas — uni kamaytirish va harakatni davom ettirish mumkin. Terapiyadagi asosiy tamoyil ham shu: qochish qo'rquvni kuchaytiradi, sekin yaqinlashish esa uni so'ndiradi.

1-bosqich: Yolg'iz gapiring. Hech kim eshitmaydigan joyda ovoz chiqarib gapiring — o'zingizga, oynaga, telefoningizga yozib. Bu yerda baho yo'q, demak qo'rquv ham deyarli yo'q. Maqsad — og'zingizni inglizcha tovushlarga o'rgatish.

2-bosqich: Baholamaydigan suhbatdosh. Keyingi qadam — javob beradigan, lekin kulmaydigan va shoshirmaydigan suhbatdosh. AI shu vazifani bajaradi: u charchamaydi, ayblamaydi, xohlagancha qayta so'rashingiz mumkin. Bu — sun'iy sharoit, lekin aynan shu sun'iylik filtrni pasaytiradi.

3-bosqich: Xavfsiz odam. Do'st yoki o'qituvchi — sizni qo'llab-quvvatlaydigan kishi bilan.

4-bosqich: Real vaziyat. Chet ellik bilan suhbat, ish suhbati, taqdimot.

Har bosqichda qo'rquv biroz kamayadi va keyingisiga o'tish osonlashadi. Birinchi bosqichni o'tkazib yuborib to'rtinchisidan boshlash — ko'pchilik shunday qilib "men qila olmayman" degan xulosaga keladi.

Amaliy fikrlar

Xatoni qayta ta'riflang. Xato — muvaffaqiyatsizlik emas, ma'lumot. Har xato "mana bu joyni mustahkamlash kerak" deb aytadi. Xatosiz o'rganish umuman mumkin emas — bolalar ham xato qilib o'rganadi.

"Yaxshi emas" o'rniga "hozircha yaxshi emas" deng. Bu kichik so'z ("hozircha") miya uchun katta farq: bir holat o'zgarmas, ikkinchisi vaqtinchalik.

Nativlar ham xato qiladi. Ingliz tilida so'zlashuvchilarning kundalik nutqi grammatik jihatdan mukammal emas. Muhimi — tushunish va tushuntirish.

Kichik maqsad qo'ying. "Ravon gapiraman" emas — "bugun 5 ta gap aytaman". Bajarilgan kichik maqsad ishonch beradi; bajarilmagan katta maqsad qo'rquvni kuchaytiradi.

Muntazamlik > uzunlik. Har kuni 10 daqiqa gapirish, haftada bir marta 2 soatdan ancha yaxshi. Qo'rquv takrorlanish bilan so'nadi.

Xulosa

Agar ingliz tilida gapira olmayotgan bo'lsangiz, birinchi savol "yetarlicha bilamanmi?" emas, "gapirishga xavfsiz joyim bormi?" bo'lishi kerak.

Qo'rquv yo'qolganda nutq o'zi ochiladi — chunki bilim allaqachon ichingizda turgan bo'ladi. Kerak bo'lgani — uni chiqarishga ruxsat beradigan muhit.